Tag: Wakacje

  • Co Macedończycy jedzą na śniadanie?

    Co Macedończycy jedzą na śniadanie?

    Przeciętny mieszkaniec Macedonii swój dzień rozpoczyna od filiżanki małej czarnej kawy (jak zaparzyć kawę po turecku) i papierosa. Latem jeszcze starsze gospodynie domowe wylewają na chodnik przed domem albo na balkon wiadro zimnej wody, aby odświeżyć powietrze. Macedończycy najczęściej potem szykują się do pracy albo do miasta. Bardzo rzadko jedzą śniadanie w domu.

    Macedończycy uwielbiają jedzenie na mieście, szczególnie w towarzystwie. Oto co najczęściej jedzą:

    1. Czorba – чорба – zupa z wołowiny z warzywami. Restauracje specjalizujące się tylko w czorbie nastawiają ogromny gar o północy i do 6 – 7 rano zupa pyrka sobie powoli. Niektórzy dodają do zupy drobne kluseczki, przyprawy, czorba jest zawsze słona i pieprzna. Do czorby serwowana obowiązkowo jest pajda chleba i czosnek wyciśnięty w occie. Czorby sprzedawane są najczęściej do godziny 12. Bardzo dobrze rozgrzewają i są pożywne. Koszt czorby waha się w zależności od miejsca i wynosi około 100 – 120 denarów, czyli 6 – 8 zł. Najpopularniejszą zupą jest czorba teleszka (wołowa) – телешка чорба, a w Bitoli czkembe – чкембе, czyli flaczki.

    Teleshka chorba

    2. Wypieki – пецива – tańszą opcją śniadaniową i bardziej codzienną są wytrawne wypieki. Burek, zelnik czy też giewrek z kubeczkiem jogurtu. To taka alternatywa naszych drożdżówek, tyle że Macedończycy na posiłek jedzą wytrawnie, a słodkie bułeczki to dla nich deser. Warto wybierać miejsca, w których jest dużo miejscowych. Piekarni w Macedonii nie brakuje, znajdują się niemalże na każdym kroku, w centrum, na obrzeżach i przy szkołach, co właśnie świadczy o zapotrzebowaniu na tego typu miejsca. Niektóre piekarnie są sieciowe, ale jest także bardzo dużo małych, rodzinnych biznesów prowadzonych od wielu pokoleń. Niektóre piekarnie czynne są od 6 rano do 15, ale coraz popularniejsze stają się piekarnie całodobowe.

    Burek – бурек

    Burek to wypiek z ciasta filo. Wyszkoleni piekarze zagniatają ciasto, które jest tak elastyczne, że z małej kulki zrobią “obrus”, w którym umieszczą nadzienie i następnie odpowiednio poukładają warstwy. Burek najczęściej jest z mięsem albo białym serem. W Skopje wybór jest dużo większy i oprócz podstawowych burków można zjeść jeszcze burek z porem, kiszoną kapustą, szpinakiem i fetą. Cena ćwiartki to około 50 denarów. Można prosić także o jedną ósmą, czyli osmina – осмина. Burek jest dość tłusty, ale za to długo utrzymuje sytość.

    Burek

    Zelnik – зелник

    Zelnik to z kolei wypiek drożdżowy z mąki pszennej i najczęstszym nadzieniem jest podsmażony por. Może być również mięso mielone, kiełbasa kulen. Zrobienie zelnika jest dość pracochłonne, ze względu na wiele warstw, które trzeba cieniutko rozwałkować. Cena ćwiartki to około 50 denarów. Tu również można prosić o jedną ósmą.

    zelnik

    Giewrek – ѓеврек

    Giewrek to okrągły pszenny obwarzanek posypany sezamem. Może być bez nadzienia albo z nadzieniem: z szynką, serem, pieczarkami lub z oliwkami. Jest to także wyrób drożdżowy i giewrek najpierw jest podgotowany w wodzie, a dopiero następnie pieczony. Giewrek bez nadzienia kosztuje około 15 denarów, a z nadzieniem około 25 denarów.

    Giewrek

    Będąc na wakacjach warto spróbować czorby i ich wypieków, bo są naprawdę smaczne, ciekawe i niespotykane. Dobra alternatywa dla kanapek 🙂

  • Powody, dla których warto przyjechać do Macedonii

    Powody, dla których warto przyjechać do Macedonii

    Macedonia to zdecydowanie kraj, w którym przeciwieństwa się przyciągają. To połączenie nowości ze starością, gdzie ładny budynek sąsiaduje z rozpadającym się. Na balkonach wiszą suszące się papryki, pościel, podkoszulki, a miasta i miasteczka we wrześniu pachną pieczoną papryką. Tu biegając na stadionie koń może położyć się na ścieżce na drzemkę i wtedy wszyscy biegacze muszą go omijać. W górach można spotkać kozy na spacerze czy osiołki. W letnie poranki gospodynie domowe wychodzą z samego rana ze szlaufem i polewają chodniki zimną wodą, emeryci zbierają się z poranną gazetką na ławkach czy idą wspólnie na burek. Większość osób zaczyna swój dzień od porannej kawy po turecku pitej na balkonie zagadując sąsiadkę w międzyczasie. Zderzaki w samochodach często przymocowane są dziwnymi sznurkami, aby nie odpadły. Samochody parkują na rondzie albo przejściu dla pieszych, ponieważ komuś przyszła chęć na burek albo ciastko. Ludzie śmigają w dresach czy nawet w piżamie schodzą do pobliskiego sklepu, bo tu po prostu człowiek jest wolny. Nie ma sztywnych ram, czegoś co wypada, a co nie przystoi. Macedonia ma po prostu wszystko to, czym Bałkany się charakteryzują.

    Macedońska papryka

    Oto powody, dla których warto spędzić wakacje w Macedonii, zakochać się w tym kraju i wrócić ponownie:

    Folklor

    W Macedonii miesza się niesamowicie nowość ze starością, glamour z etno. Jeżeli ktoś chce zobaczyć i poczuć najprawdziwsze Bałkany to powinien spędzić jedne wakacje w Macedonii zanim turystów będzie docierać więcej i więcej. Macedonia w ostatnich latach staje się coraz bardziej popularna. W Ochrydzie i w Skopje dość często spotykam Polaków z czego ogromnie się cieszę. Władze macedońskie intensywnie pracują nad rozwojem turystyki, lotnisk, dworców, odnawiają budynki, dbają o bezpieczeństwo kraju, tak aby każdy tu mógł czuć się dobrze. Efekty są, ponieważ co roku liczba turystów zwiększa się. Będąc wolontariuszem w Centrum Informacji Turystycznej zapoznałam jednego pana z Niemiec, który przyjechał kamperem do Macedonii i nie wiedział  gdzie udać się na nocleg. Wysłałam go do wioski Vitolishte do Mariova. Miał spędzić tylko jedną noc, a spędził łącznie 3, ponieważ tak bardzo mu się spodobały swojskie klimaty. Takich wiosek jakie są w Macedonii w Polsce po protu nie ma, dlatego tym bardziej warto je zobaczyć.

    Mariovska wieś

    Gościnność

    Gościnność i uprzejmość Macedończyków potrafi naprawdę zaskoczyć. Nie musisz obawiać się, że jeśli samochód ci się zepsuje to długo nikt się nie zatrzyma. Zatrzyma się na pewno, choćby żeby nawet butelkę wody ci dać w upalny dzień. Pomoże, zerknie do środka auta. A może nawet swoją bałkańską kreatywnością rozwiąże problem 🙂 i dojedziesz do celu. Na bazarkach, w sklepach możesz robić zdjęcia czegokolwiek chcesz, rakiji spróbujesz w koreczku, o drogę jak zapytasz to może nawet zostaniesz zaprowadzony osobiście, nie wiesz jakie wino kupić dobre do Polski to na pewno kilku sprzedawców zacznie doradzać, a potem się nawet pokłócą ze sobą, bo mają różne gusta 🙂

    Widoki

    Tu krajobraz zmienia się cały czas. Do wyboru masz góry, wodospady, parki narodowe i jeziora. Zawsze jest co zobaczyć, nudzić się będzie ciężko. Stare cerkwie, cisza w monastyrach i ten spokój wśród mnichów wprowadzają niesamowitą atmosferę. Dodatkowo monastyry znajdują się wysoko w górach, do niektórych można dojechać samochodem, do niektórych trzeba dojść na piechotę. Nie ważne jak się dotrze do celu, ważne że zawsze jest swojsko i bez zadęcia, na pewno znajdzie się jakiś mnich, który będzie chciał pokazać jak najwięcej, opowie o historii danego miejsca, a na koniec nawet poczęstuje kawą. W Macedonii zdecydowanie można nabrać dystansu do wielu spraw codziennych i odpocząć trochę od presji, którą stwarza zachodni styl życia i mania konsumpcjonizmu, bo do szczęścia naprawdę wiele nie potrzeba.

    Krowa Treskavec

    Kuchnia

    Kuchnia macedońska jest prosta i opiera się na tym co natura daje. Najpopularniejszą przyprawą jest słodka papryka, czosnek, ocet i oliwa. Mięsa piecze się na grillu, sałatki robi się ze wszystkiego, wystarczy warzywo zetrzeć na tarce i polać oliwą oraz octem. Kuchnia macedońska jest chrupiąca, aromatyczna, gdzie apetyt rośnie w miarę jedzenia i to dosłownie. Tu nie ma McDonalds, KFC i PizzyHut. Tu króluje lokalne jedzenie.

    Jedzenie Vevchani

    bieno sirenje macedonia

    Kultura mieszana

    Macedonia to typowy kraj multi kulti. Czuć tu wpływy komunistyczne i orientalne. Cerkiew może sąsiadować obok meczetu i jeszcze jak np. w Bitoli w pobliżu może znajdować się kościół katolicki. Macedonia przez kilka wieków była pod panowaniem tureckim i to widać do dziś. Poniekąd w mentalności, w kuchni i architekturze. Prawosławie jest główna religią Macedonii, ale ze względu na mniejszość narodową Albańczyków są tu też muzułmanie. Ludność na co dzień żyje w zgodzie, każdy szanuje swoje wyznanie, składają sobie życzenia z okazji swoich świąt, czasem też się zapraszają, aby świętować wspólnie. Ludzie tak funkcjonują od zawsze i dlatego są bardzo tolerancyjni. Czuć ogromną bliskość i przyjaźń do przybyszy ze słowiańskich krajów.

    Aktywne wakacje

    Aktywna turystyka to to na czym skupia się Macedonia i co chce intensywnie rozwijać, aby wciąż polepszać warunki. W końcu trzeba korzystać z tych dóbr, które się ma i uczynić z nich atuty. Góry są po prostu fantastyczne do jazdy rowerem, czy latania paralotnią, a skałki w sam raz do wspinania. Można też po prostu wędrować i po drodze odkrywać stare cerkwie czy prawdziwe etno wioski, gdzie ludzie chodzą spać z kurami.

    Vitolishte Mariovo off road

    Ceny

    Wakacje w Macedonii mogą być tanie. Wszystko zależy od tego kto jakim budżetem dysponuje i na ile chce oraz może sobie pozwolić. W Ochrydzie można wynająć sobie pokój już od 7 euro od osoby, gotować można na miejscu. W prywatnych domach są letnie kuchnie. Latem, gdy gorąco na dworze wystarczy kupić i usmażyć papryki, pomidory, czosnek. Całość posypać fetą do tego chleb do reki i letni, typowy macedoński obiad gotowy. Jak się upoluje tańsze bilety albo przyjedzie samochodem w kilka osób to można spędzić ciekawe wakacje nie tracąc przy tym fortuny co jest szczególnie ciekawą opcją dla studentów.

    Macedonia to bezpieczny oraz bardzo przyjazny kraj turystom. Macedończycy bardzo lubią Polaków i mają pozytywne skojarzenia z Polską. W wielu domach znajdzie się jeszcze przeróżne rzeczy kupione od naszych rodaków za czasów Jugosławii. Jeden przyjaciel wspomina w żarcie, że wzrok mu się popsuł od wypatrywania Polaków, aby coś ciekawego od nich kupić. Każdy słyszał o Lechu Wałęsie i teraz furorę robi Robert Lewandowski. Jednym zdaniem jakby podsumować to w Macedonii będąc daleko od domu, można czuć się jak u siebie.

  • Czy na pewno wiesz o co chodzi?

    Czy na pewno wiesz o co chodzi?

    Polski turysta, który przyjedzie do Macedonii na pewno dużo zrozumie. Wiele słówek jest takich samych, ale niektóre mimo że nam są znane to jednak w Macedonii znaczą zupełnie co innego. To też działa w drugą stronę, usłyszymy coś w Macedonii i myślimy, że wiemy o co chodzi, a niekoniecznie tak jest. Dziś o tym jak nie wpuścić się w maliny 🙂

    Z lewej strony jest zdanie lub słówko pisane cyrylicą, po środku lub w nawiasie jest wymowa, a po prawej stronie polskie tłumaczenie.

    No to zaczynamy:

    Tи си многу вредна жена – Ti si mnogu wredna żena – Jesteś bardzo pracowitą kobietą

    W tym zdaniu słówko вредна (wredna) mogłoby podnieść ciśnienie niejednej Polce, a jednak to komplement, bo wredna znaczy pracowita!

    вредна (wredna) – pracowita

    гаднa (gadna) – wredna

    Jeśli chodzi o kierunki to i tu się wiele dzieje. Otóż prawo to prosto, a nasze prawo to desno 🙂 To trzeba szczególnie zapamiętać, bo pewnie wiele razy będzie się ktoś pytał jak dotrzeć w wybrane miejsce.

    право (prawo) – prosto

    десно (desno) – prawo

    Lewo to prostu lewo. Tu nie ma zmyłki.

    Z kolei w restauracji kelner może zapytać się przy płaceniu rachunku czy “zaedno”, co oznacza czy razem, a nie za jedno.

    заедно (zaedno) – razem

    посебно (posebno) – oddzielnie

    A teraz my Polacy pytający o drogę też musimy się pilnować, bo za drogę to można mieć problemy z policją, ponieważ droga po macedońsku to narkotyki.

    дрога (droga) – narkotyki

    улица (ulica) – ulica

    пат (pat) – droga

    Przykładowe inne słówka o znanym brzmieniu, a innym znaczeniu:

    недела (nedela) – niedziela / tydzień

    карта (karta) – bilet, mapa

    масло (maslo) – olej      wydawać by się mogło, że chodzi o masło, a jednak masło po macedońsku to puter (путер)

    година (godina) – rok    tu z kolei pomyślimy, że chodzi o godzinę, a jednak chodzi o rok. Godzina po macedońsku to czas (час)

    жешко (rześko) – gorąco  w tym wypadku jest zupełnie odwrotnie, po polsku rześko to chłodno, orzeźwiająco, a po macedońsku to upalnie, gorąco

    јагода (jagoda) – truskawka

    авантура (awantura) – przygoda

    W wolnej chwili przed wyjazdem warto nauczyć się tych kilku słówek, żeby móc zrozumieć dobrze i powiedzieć prawidłowo bez nieporozumień 🙂