Tag: kuchnia bałkańska

  • Poradnik wegetarianina w Macedonii

    Poradnik wegetarianina w Macedonii

    W tym artykule przeczytacie o macedońskich wege potrawach. Niektóre są do kupienia w restauracji, a niektóre do samodzielnego wykonania z lokalnych produktów. Kuchnia macedońska obfituje w masę potraw bez mięsa. Warzywa, które dojrzewają na słońcu smakują wybornie. Latem upał zmniejsza apetyt, a mieszkańcy przyzwyczaili się, że ich potrawy letnie muszą być inne, przede wszystkim lżejsze do wykonania.

    Oto co możesz zamówić w restauracji będąc na diecie wegetariańskiej

    Przystawki:

    Nafora so sirenje – нафора со сирење – czyt. nafora so sirenje – chleb pokrojony w grubą kostkę, podpieczony i posypany tartym serem.

    Pomfrit so sirenje – помфрит со сирење – czyt. pomfrit so sirenje – frytki posypane tartym serem. Ogólnie to danie jest mega smaczne, ale należy uważać na jakość frytek. Jeżeli restauracja sama kroi ziemniaki i smaży to tak, jeżeli używają mrożonych to odradzam. Pytajcie kelnera: dali vije pravite pomfrit ili koristite gotov zamrznat? Czy wy sami robicie frytki czy używacie gotowych mrożonych?

    Bieno sirenje na skara – биено сирење на скара – czyt. bieno sirenje na skara – kawałek sera typu bieno podpieczony na grillu. Pychaaaa! Bardzo polecam spróbować!

    Tikvicki na skara – тиквички на скара – czyt. tikwiczki na skara – cukinie w plasterkach podpieczone na grillu. Do tego czosnek i odrobina octu.

    Modar patlidzan na skara – модар патлиџан на скара – czyt. modar patlidżan na skara – plasterki bakłażana pieczone na grillu.

    Bukovka na skara – буковка на скара – czyt. bukovka na skara- boczniaki na grillu pieczone. Mogą też być pieczarki czyli czyt. szampinјoni – шампињони.

    Ajvar z białym serem i chlebem – ајвар – czyt. ajwar – ajvar to pasta z pieczonej papryki, a podana z białym serem i chlebem smakuje wybornie.

    Faszerowane papryki serem i jajkami – полнети пиперки со сирење и јајца – czyt. polneti piperki so sirenje i jajca. To danie rzadko można znaleźć w restauracji, ale będąc w Macedonii można bez problemu je sobie zrobić samemu. Na bazarze latem papryk jest bardzo dużo, a i sirenje oraz jajka także są i w markecie i na bazarku.

    Piperka vo maslo – пиперка во масло – czyt. piperka vo maslo – pieczona papryka w oleju i czosnku.

    Sałatki:

    Sałatka szopska – шопска салата – czyt. szopska salata – sałatka składająca się z ogórka, pomidora, cebuli, oliwki, posypana tartym białym serem.

    Macedońska sałatka – македонска салата – czyt. makedonska salata – sałatka ta składa się z pomidorów, pieczonej papryki i cebuli. Zdecydowanie warto spróbować!

    Sałatka taratur – таратур салата – czyt. taratur salata – ogórek tarty w zsiadłym mleku z czosnkiem posypany mielonymi orzeszkami.

    Mieszana sałatka – мешана салата – czyt. meszana salata – to tarte sezonowe warzywa polane oliwą i octem. Najczęściej kapusta, marchew, burak, ogórek i pomidor. Warto ją zamawiać zimą oraz wiosną, gdy nie ma dobrych ogórków i pomidorów.

    Obiady:

    Gravce tavce – гравче тавче – czyt. tawcze grawcze – czyli pieczona fasola z marchewką, cebulą i papryką suszoną, polana zasmażką z oleju i papryki słodkiej.

    Sarma so oriz – сарма со ориз – czyt. sarma so oriz – gołąbki z ryżem. To danie jest bardzo popularne w okresie postu oraz sław czy imienin wypadających w postny dzień. Kilka ziarenek ryżu zawija się w listek kiszonej kapusty, następnie gołąbeczki gotują się i polane zostają zasmażką z oleju i słodkiej papryki.

    Szpinak z ryżem i jajkami – спанаќ со ориз и јајца – czyt. spanajć so oriz i jajca – kliknij tu

    Zelencuk na skara – зеленчук на скара – czyt. zelenczuk na skara – warzywa pieczone na grillu.

    Jufki so sirenje, jajca i jogurt – јуфки со сирење, јајца и јогурт – czyt. jufki so jajca i jogurt – to danie ciężko dostać w restauracji, bardzo popularne jest w domach. Jufki to makaron domowej roboty, krótko gotowany, a następnie pieczony z zalewą z jajek, jogurtu i tartego białego sera.

    Risotto z warzywami – рижото со зеленчук – czyt. riżoto so zelenczuk- czasem w restauracjach można zamówić risotto z warzywami.

    Papryki z pomidorem i czosnkiem – пиперки со домати и лук – czyt. piperki so domati i luk – to danie to mój ulubiony letni obiad. Jest to takie leczo przygotowane ze smażonych papryk, kilku pomidorów i czosnku. Serwowane obowiązkowo z chlebem i serem, a na deser ogromny kawał arbuza.

    Pizza wegetariańska – пица вегетаријанска – czyt. pica wegetarijanska – pizza w Macedonii jest przepyszna. Robiona na cienkim cieście, dobrze wypieczona. Niejednokrotnie Macedończycy mówią, że lepsza niż we Włoszech.

    Soczewica – леќа – czyt. lejcza – w Macedonii dużo się jada soczewicy. Soczewicę gotuje się z marchewką oraz sporą ilością czosnku. Do ugotowanej soczewicy dodaje się zasmażkę z oleju, mąki oraz słodkiej papryki. Danie to jest dobre, ale ciężko dostać w restauracji.

    Śniadanie w piekarni:

    Zelnik so praz – зелник со праз – czyt. zelnik so praz – czyli pita ze smażonym porem i kubeczek jogurtu.

    Burek so izvarka – бурек со изварка – czyt. burek so izwarka – burek z serem zwarowym.

    Gievrek so maslinki – ѓеврек со маслинки – czyt. giewrek so maslinki – pszenny obwarzanek z oliwkami.

    Perek so bieno sirenje -перек со биено сирење – czyt. perek so bieno sirenje – obwarzanek w kształcie wiatraka z serem typu bieno.

    Proja so sirenje – проја со сирење – czyt. proja so sirenje – kukurydziany wypiek z serem białym.

    Pomimo tego, że Macedończycy lubią mięso to kuchnia postna w ich religii jest bardzo dobrze rozwinięta, a to ze względu na ogrom dni postnych w roku. Ich postna kuchnia zakrawa niemalże o wegańską, bo wg kościoła prawosławnego nie można jeść mięsa, serów, mleka, masła oraz jajek w dni postne. Postne jedzenie po macedońsku to posno – посно. Możecie zapytać się kelnera czy mają coś postnego w menu i dorzucić sobie sery 🙂

  • Sarma czyli macedońskie gołąbki

    Sarma czyli macedońskie gołąbki

    W Macedonii nie ma zimy bez gołąbków. Czas, gdy bardzo tanieje kapusta, a zanim jeszcze przyjdą przymrozki to czas kiedy wiele gospodyń domowych szykuje się do kiszenia całych główek kapusty. Tak samo jak i w Polsce zapach kiszonej kapusty kojarzy się z zimą i domowym ciepłem.

    Sarma to macedońskie gołąbki. Różnią się od polskich tym, że farsz pakuje się do kiszonych liści kapusty i wtedy mamy gołąbki klasyczne. Gołąbki można także przygotować z liści winogron, szczawiu czy też blitvy, czyli liści buraków.

    W Macedonii późną jesienią oraz zimą na bazarkach można zauważyć beczki z całymi główkami kapusty z wyciętymi głąbami. Najczęściej ludzie kupują je właśnie na gołąbki albo na wędzony kapuśniak z czerwoną fasolą.

    Wyróżnia się dwa rodzaje gołąbków: postne i tłuste, czyli z mięsem.

    Postne gołąbki

    Postne gołąbki szykuje się na sławy przypadające w postny dzień, np. 19.12 Sveti Nikola (św. Mikołaj). Postne gołąbki są strasznie pracochłonne. W miniaturowy listeczek wkłada się zaledwie kilka ziarenek ryżu. Potem gotuje się je, a następnie polewa się gorącą zasmażką z oleju i słodkiej papryki. Do takich gołąbków potrzebny jest czas, stoicki spokój i kilka kobiet do pomocy.

    Gołąbki z mięsem

    Gołąbki tłuste, czyli niepostne z mięsem są już łatwiejsze do zrobienia. Warto w sklepie mięsnym poprosić o zmielenie mięsa właśnie na gołąbki. Sprzedawca wtedy sam wie jakie kawałki wybrać (na pewno będzie to mięso mieszane wołowo – wieprzowe) i jak trzeba zmielić.

    Składniki na gołąbki z mięsem

    • Pół kilograma mięsa mieszanego
    • Cebula
    • Filiżanka ryżu koczańskiego (arborio)
    • Duża główka kapusty kiszonej
    • Sól, pieprz, słodka papryka, łyżka przecieru, natka pietruszki, olej

    Wykonanie

    1. Kiszoną kapustę należy opłukać z soli i poodrywać liście. Z liści wyciąć zgrubiałą część jeżeli taka jest.
    2. Na patelni na oleju podsmażyć cebulę pokrojoną w kostkę, a następnie dodać mięso mielone. Mięso łopatką porozrywać na malutkie części i przyprawić solą. Ja na pół kilograma mięsa biorę łyżeczkę soli. Dodać pieprz, paprykę, przecier. Można wlać trochę wody i poddusić mięso. Gdy będzie gotowe to wsypać ryż i smażyć chwilę. Gotowy sos posypać natką pietruszki.
    3. W każdy liść kapusty nakładamy po jednej dużej łyżce sosu i składamy tak jak klasyczne gołąbki.
    4. Na dno garnka wlewamy wodę i układamy kilka liści kapusty, żeby uniknąć przypalenia. Dopiero teraz umieszczamy gołąbki. Gołąbki wkładamy do garnka ciasno i piętrowo oraz przykrywamy je liśćmi kapusty.
    5. Gdy gołąbki są ułożone to wlewamy gorącą wodę aż do przykrycia wszystkich gołąbków, na górę kładziemy odwrócony talerz i przykrywamy. Gotujemy tak długo aż liście będą miękkie, czyli około 2 godziny. Pod koniec gotowania gołąbki polewamy zasmażką z oleju i słodkiej papryki i gotujemy jeszcze chwilę, żeby smaki się przegryzły.
    6. Gotowe gołąbki serwuje się z chlebem albo z ziemniakami ugotowanymi w całości.

    Będąc w okresie jesienno zimowym w Macedonii pytajcie w restauracjach o gołąbki – sarma. Wiele tradycyjnych restauracji w tym czasie je przygotowuje. Na pewno nie pożałujecie.

  • Faszerowane papryki

    Faszerowane papryki

    Gdyby krajom przypisywać zapachy to Macedonia na pewno pachniałaby pieczoną papryką. Kraj ten posiada idealne warunki do uprawy papryk i dlatego wszelkie dania z papryką w roli głównej są tu takie częste i popularne. Macedończykom zapach pieczonej papryki dodatkowo kojarzy się z dzieciństwem i domem. Jeden z reżyserów macedońskich Milcho Manchevski mieszkający od wielu lat w USA obowiązkowo musi w swoich filmach umieścić wątek z papryką w kuchni. To z tęsknoty za Macedonią. To tak samo jak Polacy na obczyźnie pamiętają zapewne zapach szarlotki pieczonej w niedzielę. Papryki to nie tylko ajvar czy leczo paprykowe. Jednym z bardzo popularnych  dań w macedońskich domach są faszerowane papryki (polneti piperki / полнети пиперки).

    Dziś podam właśnie przepis na faszerowane papryki jakie przygotowuje się w Macedonii. U nas w domu to danie gości bardzo często, uwielbiamy je wszyscy, nawet 1,5 roczne dziecko. Przepis jest łatwy, może to zrobić każdy i jak się podzieli robotę na dwa dni, czyli jak mięso podsmaży się dzień wcześniej to kolejnego dnia już szybko pójdzie.

    Składniki:

    10 papryk czerwonych lub zielonych (zwykłe albo podłużne)

    0,5 kg mięsa mielonego mieszanego

    1 cebula

    1 filiżanka ryżu

    łyżeczka soli

    łyżeczka słodkiej papryki

    2 łyżki przecieru pomidorowego

    pieprz

    natka pietruszki

    olej

    woda

    Wykonanie:

    1. Cebulę kroimy w kosteczkę i na oleju podsmażamy ją. Gdy cebula zmięknie to dodajemy mięso mielone i drewnianą łyżką rozrywamy na jak najmniejsze kawałeczki. Dodajemy sól, paprykę, pieprz. Gdy mięso zmieni swój kolor to dodajemy szklankę wody i przecier pomidorowy. Dusimy tak przez 20 – 30 minut.
    2. Gdy sos już będzie gotowy to dodajemy natkę pietruszki i surowy ryż. Mieszamy dokładnie.
    3. Papryki myjemy i usuwamy gniazda z pestkami. Papryki napełniamy sosem z ryżem i przykrywamy odciętą częścią papryki albo plasterkiem pomidora. Można też przykryć cienkim plasterkiem ziemniaka. Ja polecam pomidorem, bo gdy się podpiecze to wydobywa się cała słodycz z niego.
    4. Napełnione papryki ustawiamy w naczyniu żaroodpornym, wlewamy gorącej wody mniej więcej do połowy wysokości papryk i dodajemy trochę przecieru, soli oraz pieprzu.
    5. Pieczemy przez godzinę w piekarniku nagrzanym do 200 stopni.

    Danie to jest bezglutenowe, nadaje się na obiad i na kolację oraz dobrze też smakuje odgrzane. Macedończycy jedzą faszerowane papryki z zsiadłym mlekiem.